Passé composé
De passé composé is een verleden tijd. Je kunt het in het Nederlands vergelijken met 'ik heb gegeten' of 'wij zijn gegaan'.
In deze uitleg ontdek je stap voor stap hoe deze belangrijke Franse verleden tijd wordt gevormd en wanneer je hem toepast. De passé composé gebruik je om te vertellen over gebeurtenissen die in het verleden hebben plaatsgevonden en afgerond zijn.
Je leert onder andere hoe je de juiste hulpwerkwoorden (avoir en être) kiest, hoe het voltooid deelwoord wordt gevormd en welke uitzonderingen je moet kennen. Met duidelijke voorbeelden en handige tips wordt de passé composé een stuk makkelijker om te begrijpen en toe te passen.
Wanneer gebruik ik een passé Composé?
De passé composé gebruik je wanneer je vertelt over iets dat in het verleden is gebeurd en als afgerond wordt gezien. Het gaat vaak om een gebeurtenis die op een bepaald moment heeft plaatsgevonden.
Voorbeelden:
- J'ai regardé un film hier soir. — Ik heb gisteravond een film gekeken.
- Nous sommes allés à Paris samedi. — We zijn zaterdag naar Parijs gegaan.
- Elle a acheté une nouvelle robe. — Zij heeft een nieuwe jurk gekocht.
Je kunt de passé composé ook gebruiken wanneer je meerdere gebeurtenissen achter elkaar vertelt:
Je suis rentré chez moi, j'ai mangé et j'ai fait mes devoirs.
Ik kwam thuis, ik at en ik maakte mijn huiswerk.
Woorden zoals hier, samedi, la semaine dernière, ce matin en il y a deux jours kunnen aangeven dat je over een afgeronde gebeurtenis in het verleden praat.
Hoe maak ik een passé composé?
De passé composé heeft een vaste samenstelling: vervoeging van avoir (hebben) of être (zijn) + voltooid deelwoord
Een voltooid deelwoord is een 'ge-' woordje in het Nederlands (gegeten, gedaan, gefietst, gewerkt). De meeste vormen maak je met avoir (hebben), bijvoorbeeld:
Met avoir:
J'ai travaillé = ik heb gewerkt
Tu as travaillé = jij hebt gewerkt
Nous avons travaillé = wij hebben gewerkt
Zoals je ziet veranderd travaillé (gewerkt) niet. Het is dus belangrijk dat je avoir en être goed kent.
Hoe maak ik een voltooid deelwoord?
Regelmatige werkwoorden
Een voltooid deelwoord maken bij regelmatige werkwoorden is makkelijk. Je haalt de uitgang van het werkwoord af (-er/-re/-ir) en je plakt er de juiste uitgang achter.
De uitgangen zijn als volgt:
werkwoorden op -er: é (travaillé = gewerkt)
Werkwoorden op -re: u (vendu = verkocht)
Werkwoorden op -ir: i (fini= geëindigd)
Onregelmatige werkwoorden
De voltooid deelwoorden van onregelmatige werkwoorden die moet je helaas gewoon leren. Hieronder vind je wat veel voorkomende:
Werkwoord
Avoir
Être
Faire
Dire
Écrire
Lire
Voir
Boire
Devoir
Pouvoir
Vouloir
Savoir
Ouvrir
Vertaling
hebben
zijn
doen/maken
zeggen
schrijven
lezen
zien
drinken
moeten
kunnen
willen
weten
openen
Voltooid deelwoord
eu
été
fait
dit
écrit
lu
vu
bu
dû
pu
voulu
su
ouvert
Vertaling
gehad
geweest
gedaan/gemaakt
gezegd
geschreven
gelezen
gezien
gedronken
gemoeten
gekund
gewild
geweten
geopend
Hulpwerkwoord
Avoir
Avoir (let op! Dit is anders dan in NL)
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Avoir
Passé composé met être
ij de meeste Franse werkwoorden gebruik je avoir om de passé composé te vormen.
J'ai mangé une pomme.
Tu as regardé un film.
Nous avons travaillé.
Een aantal werkwoorden gebruikt être. Dit zijn onder andere bepaalde werkwoorden van beweging en alle wederkerende werkwoorden.
Je suis allé(e) à Paris.
Elle est arrivée à huit heures.
Nous sommes partis hier.
Bij deze werkwoorden moet je goed letten op het onderwerp. Het voltooid deelwoord kan namelijk veranderen.
Il est arrivé.
Elle est arrivée.
Ils sont arrivés.
Elles sont arrivées.
Vrouwelijk: extra +e
Voor meervoud: extra +s
Voor vrouwelijk meervoud: extra +es
Let op: het gebruik van être en avoir komt niet altijd overeen met het Nederlands. Daarom is het belangrijk om bij veelvoorkomende werkwoorden te leren welk hulpwerkwoord je nodig hebt.
Passé composé met ontkenning
Je n'ai pas mangé.
Elle n'est pas venue.
Nous ne sommes pas partis.
Waar komt pas?
ne + hulpwerkwoord + pas + voltooid deelwoord
Je n'ai pas travaillé.
Au travail!
Passé composé
Kies werkwoorden: